KLIK HIER VOOR DE VORIGE AFLEVERING (170)
Aflevering (171)
Kerk en school (4)
Uit het schoolverleden van Wyns (3)
De in de vorige aflevering genoemde meester Evert Romkes de Haan vertrekt in augustus 1819 naar een beter betaalde baan in Wirdum. Na zijn vertrek wordt er in Wyns een tijdelijke meester benoemd, namelijk Anske Koopmans. Omdat deze jongeman van zijn karige beloning niet kan rondkomen krijgt hij na vier jaar ‘aanhouden’ een toeslag van de Grietenij en een kleine loonsverhoging van de kerk. Hij krijgt in 1826 een vaste aanstelling, maar omdat het schoolhuis onbewoonbaar was geworden en hij niet langer wilde werken in een ‘ondoelmatige en ongezonde school’, vertrekt hij in 1829 naar Oudebildtzijl. Gelukkig dient zich direct een jonge schoolmeester aan om die post voorlopig waar te nemen. Deze Ritske Tjeerds Velstra had als 16-jarige knaap de acte van de vierde rang behaald. Daarom werd hij bevoegd geacht om zelfstandig onderwijzer te worden in een school van de laagste rang. Volgens de wet behoorde hij tot hen die in de ‘regel van drie’ - het lezen, schrijven en rekenen - tamelijk bedreven zijn en tot het geven van onderwijs enige aanleg hebben. Deze kennis was hem goed bijgebracht. De schoolopziener ds. Nieubuur Ferf vond dit dan ook een goede reden om de jonge Velstra tijdelijk met de school van Wyns te belasten. Hij stond de eerste jaren nog wel onder ‘opzigt’ van de schoolopziener, maar nadat hij in 1830 zijn 3e rang had behaald kreeg hij een vaste aanstelling. Deze meester kon toen ook in Oentsjerk aan de slag, maar hij bleef liever in Wyns, alhoewel Oentsjerk meer salaris bood. Toch kiest hij in 1833 voor een beter betaalde baan bij de school van Lekkum.
dalend aantal leerlingen
Na diens vertrek komt hier een zekere Klaas de Jong, een ondermeester uit Oostermeer. In 1839 solliciteert deze naar Suwâld, maar vlak voor het vergelijkend examen trok hij zich terug. Als reden gaf hij op dat hij zich bij nader inzien te weinig kon verbeteren. Ook wilde hij gehoor geven aan het verzoek van de inwoners van Wijns om bij hen te blijven. En hij heeft woord gehouden, hij bleef aan de school verbonden tot aan pensionering in 1875. Na hem heeft Wyns natuurlijk wel meer meesters gehad, maar die worden in dit artikel niet meegenomen. Wel nog enkele bijzonderheden, o.a. het feit dat er in 1836 een nieuwe school en onderwijzerswoning werd gebouwd. Dit kostte de kerk 1350 gulden. De school en ook de woning, die in 1883 nog werden verbouwd, kwamen in 1888 geheel in handen van de gemeente Tytsjerksteradiel. Daarmee werd het volledig een openbare school. In 1907 waren er 40 leerlingen en kwam er een tweede lokaal bij. In 1956 wordt de inmiddels 120 jaar oude school vervangen door een nieuw gebouw aan de oostkant van het dorp. De oude school en ook het schoolhuis (zie foto’s) zijn daarna afgebroken. De school van Wyns die in 1952 nog ruim 50 leerlingen telde en in 1987 nog 29 schoolkinderen had, heeft vanwege het steeds dalend leerlingenaantal nog vele jaren in de gevarenzone gezeten. De school wordt uiteindelijk in 2008 opgeheven. Ze telde nog maar 12 leerlingen. De ondergrens voor het voortbestaan was minimaal 23 leerlingen.
De eerste 2 foto's van de oude school dateren uit ca. 1955, de 3e foto van de nieuwe school is uit 2001
_19552.jpg)
_ca_19542.jpg)