Kerkelijk Trynwalden 177

KLIK HIER VOOR DE VORIGE AFLEVERING (176)

Aflevering (177)

Kerk en school (10)

De vroegere schoolmeesters van Aldtsjerk (2)

Na het overlijden van meester Stellingwerf in 1780 is de school 4 maanden vacant geweest. Het onderwijs werd tijdelijk overgenomen door een ondermeester, en een zekere Willem Jacobs nam de kerkelijke verplichtingen voor zijn rekening. Diens beloning was 75 ct. per week. In die periode is ook het schoolhuis opgeknapt. In mei 1780 begint de uit Wierum afkomstige Hendrik Jans Siccama hier aan zijn taak als meester en organist. Hij trouwde op 14 mei 1780 in de kerk van Oudkerk met Aedske Posthuma uit Westergeest. Naast zijn school- en kerkelijke taken, was hij ook nog boer. Hij gebruikt het schoolland en huurt er in 1787 zelfs nog een ‘kerkeplaats’ met watermolen bij. Dit voor een jaarlijkse huur van 210 gld. Hij blijkt echter meer boer te zijn dan schoolmeester. In 1796 geeft deze meester de school dan ook op, hij wordt zelfstandig boer in Oudwoude. Op 1 mei 1796 begint de 21 jarige Sipke Johannes Faber uit Deinum hier als schoolmeester, organist en koster. Deze man is geen boer. Hij verhuurt het schoolland en beurt hier jaarlijks 138 gld huur voor. Zijn traktement was 58 gld per jaar en 23 gld voor enkele overige diensten. Tevens krijgt hij de schoolpenningen van de leerlingen en heeft hij vrij wonen. Meester Faber was ook dorpsrechter en belastingontvanger. Deze bijbaantjes brachten hem jaarlijks nog een kleine 200 gld extra in het laadje.

Het schoolgebouwwerd in 1797 vernieuwd. Totale kosten ruim 245 gld. De school stond toen al tegenover de kerk, op de plek van het gebouw ‘Oerein’, op het oostelijke deel. De schoolwoning stond er voor, aan de straatkant. In 1817 gingen er 40 kinderen naar school. Volgens de schoolopziener waren de onderwijskwaliteiten van meester Faber matig, toch heeft hij de school een halve eeuw gediend. Hij werd in 1846 met een klein pensioentje ontslagen. In de zomer van dat jaar telde de school 56 leerlingen, ‘s winters vaak een 20-tal meer. Op 1 oktober 1846 komt meester Johannes Jacobus Laskewitz naar Oudkerk. Hij is hier tevens koster en organist. Naast zijn salaris beurde hij jaarlijks ca. 165 gld aan landverhuur en als koster-organist 56 gld. Tevens had hij vrij wonen. Voor het ‘kosteren’ in Roodkerk kreeg hij jaarlijks 16 gld. Door een gemeentelijke verordening waren de kinderen uit Roodkerk hier vanaf 1 januari 1861 niet meer welkom. Zij hebben in Roodkerk nog een jaar les gehad in een houten schuur, maar op 6 januari 1862 werd daar een nieuwe school geopend.

In 1865 is meester Laskewitz (zie foto) een van de medeoprichters van de beroemde IJsclub Oudkerk. In oktober 1866, hij is dan 50 jaar, wordt hij ontslagen vanwege wanordelijkheden op school en zijn slechte onderwijskwaliteiten. Meester Laskewitz heeft, naast meerdere bijbaantjes, nog 30 jaar van zijn staatspensioentje kunnen genieten. 

Hij overleed in 1896, op de leeftijd van 80 jaar. In april 1867 wordt de 24-jarige Hendrik Meijer hier benoemd tot hoofdmeester. Hij trouwt een half jaar later met de 19-jarige Antje Sybes Laversma uit Oudkerk. Hij heeft de school hier 40 jaar gediend en krijgt eind 1907 pensioen. Over de school zelf nog het volgende. In 1869 ging de kerk een overeenkomst aan met de gemeente Tietjerksteradeel over de schoollanden. De gemeente krijgt deze in beheer en betaalt sindsdien de salarissen van de onderwijzers.  Maar na veel procederen wordt deze overeenkomst in 1887 door de Hoge Raad weer ontbonden. De school en de schoollanden bleven voorlopig kerkelijk eigendom en werden voor f 25 per jaar aan de gemeente verhuurd. Deze huurovereenkomst werd in 1895 en 1899 nog verlengd. Omdat de school in slechte staat verkeerde kocht de gemeente Tietjerksteradeel in 1905, vlak naast de oude school, een stuk grond aan. Zij liet hierop een school met 2 lokalen en een schoolwoning bouwen. In 1906 was de bouw voltooid. Daarmee werd alles eigendom van de burgerlijke gemeente en was de Hervormde kerk van Oudkerk van alle lasten en verplichtingen af.

09a_OLS_1901.jpg

Boven: Een schoolfoto uit 1901. Schoolkinderen van de OLS te Oudkerk met hoofdmeester Hendrik Meijer.

Onder: De school en schoolwoning omstreeks 1915. Het schoolgebouw is in 1981 vervangen door de nieuwe school ‘Sinnehonk’. Sinds 1989 zit Galerie Bloemrijk Vertrouwen in de oude school (foto’s SCET)

09a_school_1915.jpg


KLIK HIER VOOR DE VOLGENDE AFLEVERING (178)

© PGT - gepubliceerd: 2023-08-01 00:00:00

Terug naar nieuws

Bijbelleesrooster
Appostel
Kerkomroep

Blog

  • Kerkelijk Trynwâlden

    November 2026 Vrijzinnig Hervormde Vrouwenvereniging Aldtsjerk–Readtsjerk In ons kerkelijk archief was niets te vinden over…

    Lees meer