KLIK HIER VOOR DE VORIGE AFLEVERING (178)
Kerkelijk Trynwâlden (179)
Kerk en school (12)
De oprichting van de Christelijke school (1)
Al vrij kort na de kerkelijke Afscheiding in de Trynwâlden (1836), maar vooral na de bouw van een eigen kerk in Oentsjerk (1874) liepen de bestuurders van de Afgescheiden kerk al rond met de gedachte om een eigen school te bouwen. De meeste dorpsscholen, ooit gesticht door de Rooms-Katholieke kerk, en na de Reformatie (1580) door de Hervormde kerken in stand gehouden, waren in de loop van het laatste kwart van de 19e eeuw overgegaan naar de burgerlijke gemeenten. De kerken hadden geen invloed meer op het onderwijs in de Openbare scholen. Alhoewel er nog wel godsdienstonderwijs werd gegeven was de identiteit sterk veranderd. Daarom wilden de Afgescheidenen, de latere Gereformeerde kerk, graag zelf een christelijke school bouwen. Wat hun al lang tegen hield waren de grote financiële lasten die hieruit voort zouden vloeien. De bouw- en onderwijskosten moesten ze dan zelf opbrengen, bovendien had de Afgescheiden gemeente nog maar net de bouw van haar nieuwe kerk, de tegenwoordige Ontmoetingskerk, achter de rug. Er rustte dus al een zware financiële last op de schouders van haar leden en subsidies van de Overheid waren er eigenlijk niet. Pas in 1889 kwam er een kleine subsidie beschikbaar voor de bouw van bijzondere scholen. Wel stelde de Overheid strenge eisen aan de bouw, de lokaalindeling en het aantal leerlingen per klas. Wel kwam er in die tijd een geldactie op gang, velen tekende in voor f 0,25 per week.
De wenselijkheid van een eigen school kreeg echter op 18 februari 1898 meer gestalte. Op die dag werd er namelijk een Gereformeerde schoolvereniging opgericht, deze had als naam en doel: ‘Stichting van een School met den Bijbel te Trijnwouden’. 22 personen gaven zich direct op als lid en tekenden meteen in voor een jaarlijkse contributie, variërend van 1 tot 5 gulden. Daarna kwam er meer actie, op 4 oktober 1898 werd op een ledenvergadering, bezocht door 32 personen, definitief ingestemd met de bouw van de school. Op die vergadering worden ook de statuten en reglementen van de opgerichte schoolvereniging vastgesteld. In het hoofdartikel van deze statuten stond o.a. het volgende: ‘Haar grondslag is de Bijbel of de Heilige Schriftuur als Gods Woord, en als de eenige regel van ons geloof en leven.’ Iedereen die deze grondslag onderschreef en instemde met de reglementen, mocht lid worden van deze vereniging. Geld werd via allerhande wegen en in kleine hoeveelheden bijeengeschraapt. In oktober 1899 kwamen er intekenlijsten waarop ieder lid naar vermogen een geldbedrag kon invullen voor het vormen van een stichtingskapitaal. De bedragen liepen uiteen van f 0,25 van een weduwe tot f 220 van een boer.
Deze intekenactie bracht een kleine f 3000,- op. Begin 1900 was er in totaal al f 4000,- bijeengehaald. Het bouwen van een eigen school kwam nu snel dichterbij. De kosten voor de aankoop van een bouwterrein, de bouw van een school met 3 lokalen en een eenvoudige onderwijzerswoning waren door de timmerman-architect en tevens bestuurslid, Bouwe L. Elzinga, begroot op f 6000,-. Dus nog een tekort van f 2000,-. Vanwege dit tekort werd er gekozen voor de bouw van een school met 2 lokalen, een optie die f 1000,- goedkoper was. Wel wilde men eerst nog weten hoeveel schoolkinderen er konden komen. Omdat er ongeveer 100 kinderen werden verwacht koos men uiteindelijk toch voor een school met 3 lokalen. Dit echter tot onvrede van een aantal leden die de financiering niet zien zitten. Maar na een vurige pleidooi van de toenmalige predikant, ds. Teade Rispens, die aangaf om ook ruimte over te laten voor kinderen die later nog aangemeld zullen worden, koos men bij acclamatie voor een school met 3 lokalen. Dus kon het bouwplan van start gaan. Na aankoop van een bouwterrein naast de kerk (f 500,-) wordt op 22 mei 1900 de uitslag van de aanbesteding bekend gemaakt. De bedragen liepen uiteen van f 5198 tot f 5797,-. De bouw wordt gegund aan de laagste inschrijver, dhr. Tj. Booijenga uit Ferwerd. De totale bouw- en inrichtingskosten, inclusief schilderwerk (alleen grondverf), worden begroot op f 6500,-. Voor het ongedekte deel werd een hypotheek van f 2000,- verkregen, ook leenden men nog f 500,- van een kerkenraadslid.
Het bouwterrein was in het voorjaar al door enkele boeren en arbeiders klaargemaakt, dus kon de bouw direct beginnen. De eenvoudige school en vrij sobere onderwijzerswoning zijn in zeer korte tijd gebouwd, namelijk in 3 maand. Om kosten te besparen werd alles voorlopig alleen maar in de grondverf gezet, ook op de bezoldering werd bezuinigd. De school kon op 31 augustus 1900 - Koninginnedag - al in gebruik worden genomen. In ‘De Standaard’ stond hierover o.a. het volgende: “Den 31sten Aug. werd de Chr. school te Oenkerk plechtig in gebruik genomen. Ds. Rispens sprak daarbij een zeer schoon woord over de school en den plicht der ouders om dat onderwijs aan hunne kinderen te verstrekken. Daarna stelde hij het onderwijzend personeel voor. Vervolgens hield den benoemde hoofdonderwijzer, de heer K. van der Wal, een rede over het Chr. onderwijs. Des middags was het feest voor de kinderen. Te zes ure was het feest afgeloopen. Veel was er dien dag genoten. Moge de Heere het met zijnen zegen achtervolgen.”
In 1910 was het leerlingenaantal al toegenomen tot 142. De school moest worden uitgebreid; aan de achterkant van de school werden 3 lokalen toegevoegd. De hoofdingang werd ten koste van een bestaand lokaal omgebouwd tot een brede hal. Dus had de school nu 5 lokalen. De opening van de vernieuwde school vond plaats op 13 januari 1911. De Standaard meldde: ‘s Middags vierden de kinderen feest, terwijl ’s avonds de ouders en belangstellenden opkwamen, om de groote daden des Heeren te gedenken. Het werd een heerlijke avond. De voorzitter dankte den Heere voor Zijne weldaden aan ons bewezen en Ds. Groeneveld stond stil bij den eisch van Gods Woord: ‘Gij vaders! voedt uwe kinders op in de leering en vermaning des Heeren!’ Hieronder poseren de schoolkinderen en het onderwijzend personeel voor de verbouwde school. Op de andere foto zien we de school en schoolwoning. (foto’s ca. 1913/14.
