Pauluskerk

Pauluskerk Aldtsjerk

Een kerk aan de oorsprong van het dorp

De Pauluskerk in Aldtsjerk is nauw verbonden met de eeuwenoude geschiedenis van het dorp. Aldtsjerk werd in de 12e eeuw Aldekerke genoemd, een naam die verwijst naar de ‘oude kerk’ die hier in de middeleeuwen stond.

Waarschijnlijk is Aldtsjerk het oudste dorp van de Trynwâlden. Algemeen wordt aangenomen dat hier ook de oudste kerk of parochie van de omgeving te vinden was. Daarmee neemt de Pauluskerk een bijzondere plaats in binnen de geschiedenis van de streek.

Het verdwenen klooster Bethlehem

Niet ver van Aldtsjerk, vlak bij het gehucht Bartlehiem, stond ooit een belangrijk vrouwenklooster: klooster Bethlehem.

Dit klooster werd rond 1165 gesticht door Frederik van Hallum, die ook betrokken was bij de stichting van het bekende klooster Mariëngaarde bij Hallum.

Bethlehem groeide uit tot een welvarend klooster met enkele honderden hectares vruchtbare kleigrond. Het speelde daarmee niet alleen een religieuze, maar ook een belangrijke economische rol in de omgeving.

Na de Reformatie in 1580 verdween het kloosterleven uit de streek. Waarschijnlijk werd het klooster kort daarna afgebroken.

Toch zijn er nog sporen van deze geschiedenis terug te vinden. Op de restanten van de terp It Kleaster, aan de Wiereweg bij Bartlehiem, staan tegenwoordig twee boerderijen. Een bijzondere plek die herinnert aan het klooster dat hier eeuwen geleden stond.

Van katholieke kerk tot hervormde gemeente

In de katholieke tijd was de kerk van Aldtsjerk gewijd aan de apostel Paulus. Deze heilige werd onder meer beschouwd als beschermheilige van theologen, zielzorgers en verschillende ambachtslieden, zoals wevers, touwslagers en korfvlechters.

Ook werd zijn bescherming ingeroepen voor vruchtbare akkers, regen en bij verschillende zorgen en kwalen.

Na de Reformatie in 1580 kwam de kerk in handen van de Hervormde Gemeente Oudkerk.

In 1609 ging deze gemeente een kerkelijke samenwerking aan met het nabijgelegen Readtsjerk (Roodkerk). De hervormde inwoners van beide dorpen vormden vervolgens bijna vier eeuwen lang samen één kerkelijke gemeente.

Een nieuwe toekomst binnen de PGT

In 2008 kwam er een nieuwe fase in deze lange geschiedenis. De Hervormde Gemeente Oudkerk-Roodkerk ging samen met twee andere kerkelijke gemeenten op in de nieuw gevormde Protestantse Gemeente Trynwâlden (PGT).

Bij deze gelegenheid werd ook de oorspronkelijke katholieke naam van het kerkgebouw in ere hersteld. Sindsdien draagt de voormalige hervormde kerk weer de naam Pauluskerk.

Zo blijft de eeuwenoude geschiedenis van het gebouw ook in de naam herkenbaar.

De kerk en haar omgeving

Rondom de Pauluskerk staan verschillende gebouwen die herinneren aan het kerkelijk leven van vroeger en nu.

Ten oosten van de kerk staat de voormalige pastorie. Dit gebouw was jarenlang de woning van de predikant, maar is sinds de jaren zestig in particulier gebruik.

Tegenover de kerk staat Oerein, een gebouw uit 1931 dat een belangrijke rol heeft gespeeld in het kerkelijk en maatschappelijk leven van Aldtsjerk.

Oerein wordt onder meer gebruikt voor bijeenkomsten en vergaderingen. Het gebouw is eigendom van de PGT, terwijl het gebruik en beheer in handen zijn van de plaatselijke stichting dorpshuis.

Een plek waar eeuwen geschiedenis samenkomen

De Pauluskerk is meer dan een historisch kerkgebouw. Ze vertelt het verhaal van het ontstaan van Aldtsjerk, het kloosterleven in de omgeving en de ontwikkeling van de kerkelijke gemeenschap door de eeuwen heen.

Van de middeleeuwse parochie tot de huidige Protestantse Gemeente Trynwâlden: de Pauluskerk blijft een herkenbaar en waardevol onderdeel van het dorp.

Een plek waar de geschiedenis van geloof, gemeenschap en dorpsleven nog altijd voelbaar is.

Bijbelleesrooster
Appostel
Kerkomroep

Blog

  • Kerkelijk Trynwâlden

    November 2026 Vrijzinnig Hervormde Vrouwenvereniging Aldtsjerk–Readtsjerk In ons kerkelijk archief was niets te vinden over…

    Lees meer