Kerkelijk Trynwalden 198

KLIK HIER VOOR AFLEVERING 197

KLIK HIER VOOR AFLEVERING 199

Het gereformeerde verenigingsleven (5)

Mannenverenigingen

De komende afleveringen gaan grotendeels over het ontstaan en verloop van enkele gereformeerde mannen- en vrouwenverenigingen. Ook komen er enkele hervormde verenigingen aan bod. In het gereformeerde jubileumboek ‘de kerk in ’t midden’ (1986) valt te lezen dat er in 1930 voor het eerst sprake is van een gereformeerde mannenvereniging. Echter niet in Oentsjerk, maar in Ryptsjerk. Het blijkt hier te gaan om de in 1930 opgerichte mannenvereniging ‘Onderzoekt de Schriften’. Deze vereniging bestond grotendeels uit de daar wonende gereformeerden, die toen nog waren aangesloten bij de Gereformeerde Kerk van Oentsjerk. Omdat Ryptsjerk even dichtbij was als Oentsjerk waren hier ook een aantal mannen uit Gytsjerk(zuid) bij aangesloten. Het aantal leden schommelde meestal rond 14. Jarenlang is er vergaderd bij Dirk Greijdanus aan de Binnendijk, zie foto. Daarna is er nog enkele jaren vergaderd bij bakker A. van der Veer aan de Breedijk en ook bij Ritske Bosma die aan de Nieuwlandsweg woonde. Zowel Dirk Greijdanus als Ritske Bosma zijn meerdere perioden ouderling geweest in de Gereformeerde Kerk van Oentsjerk. Nadat de gereformeerden van Ryptsjerk zich in 1959 hadden aangesloten bij de nieuwe Gereformeerde Kerk van Hurdegaryp, raakte deze mannenvereniging uit het gezichtsveld.
De onderstaande foto is gelukkig wel bewaard gebleven.

09_Mannenver__Ryptsjerk.jpg

Ca.1930: Een uitstapje van de mannenvereniging ‘Onderzoekt de Schriften’ uit Ryptsjerk met hun vrouwen.

Achter: Buschauffeur, Ritske Bosma, Grietje Bosma-Faber, Bintje van der Wal-Kinderman, Sape van der Wal, Wijke Greijdanus-Visser, Dirk Greijdanus, Wietske Kootstra-Kempenaar, Johannes Kootstra enTheunis Vellema.
Midden: Willem Dijkstra, Trijntje Dijkstra-Hoekstra, Echtpaar Boersma, Hiltje Leeuw-Vellinga, Jacob Leeuw, Froukje Vellema-Hoekstra en Harm Vellema.
Voor: Pieter Hoekstra, Hiltje Hoekstra-Dijkstra, Trijntje Plantinga-Feenstra en Gerrit Plantinga.

Kort na de genoemde vereniging in Ryptsjerk kwamen er meerdere gereformeerde mannenverenigingen tot stand. In Gytsjerk moet al sinds 1946 een mannenvereniging met de naam ‘Roun Gods Wurd’ hebben bestaan. Maar het blijkt dat deze vereniging waarschijnlijk al in 1959 is opgeheven, want na die tijd wordt er niets meer over hen gehoord. Wel is bekend dat ze vergaderden in een ‘lokaal’ bij Siebe Hamstra aan de Rinia van Nautaweg. In 1952 wordt er ook een mannenvereniging van Oentsjerk en Aldtsjerk genoemd. Deze vereniging met de naam ‘Nehemia’ (Godtroost), leek in 1956 vanwege een gebrek aan leden te verzanden, toch hebben ze het uiteindelijk nog volgehouden tot maart 1966. Vermoedelijk vergaderden ze in Pro Rege. Na hun opheffing wordt het restant van het kasgeld geschonken aan de muziekvereniging De Bazuin.

Ook  was er een mannen vereniging in Mûnein. Deze vereniging met de naam ‘De Skriften Undersykjend’ schijnt in 1948 te zijn opgericht door een 12-tal mannen. Wat deze vereniging ten doel had kunnen we opmaken uit het reglement dat in het Fries is opgestelden ondertekend was door de voorzitter Louw Dijkstra en Hans Brolsma als secretaris. Hieruit nu enkele zinsneden: ‘It doel is om troch ûndersyk en besprekking ûnder elkoar ta better ferstean en begripen fan de Hillige Skrift te kommen, om dertroch ús libben te ferrykjen en fêster te stean yn ús leauwen. As grûnslach hawwe wy dêrfoar de Bibel dy’t wy oannimme as Gods Wurd, sa as dat fêstlein is yn de “Trijeformulieren fan Ienichheid”. Foar it skoft in Bibelbesprekking en dernei libbens fragen oer ús libben en leauwen. De polityk mei hjirby net behandele wurde’. Wegens te weinig animo stopte de vereniging in 1967, maar om te voorkomen dat de vergaderlocatie (Dokter Kijlstraweg 48) verkocht zou worden, wordt de draad in 1972 toch weer opgepakt. Wanneer de vereniging precies is opgeheven is mij niet bekend, maar in 1986 was ze nog actief met ca. 14 leden. Ze vergaderden toen in het dorpshuis De Mounestien.

Jan van der Zwaag

09_Mannever__Munein_ca__1951.jpg

Ca.1951: Een gezamenlijk uitstapje van de Mannen- en Vrouwenvereniging van Mûnein en Readtsjerk.

Achter: Jan Schonenberg, Minke Schonenberg-Hamstra, TsjitskeVisser-de Vries, Anna Sikma-van der Kooi, Willemke Visser-Herder, Brechtsje Sikma-Dijkstra, Kornelis G. Sikma, Froukje Rekker-van der Leest, Maaike Bonnema-Oberman, Hiltje van der Heide-Broos, Hiltje Brolsma-Stienstra, Anna Fennema-Deelstra, Pieter de Roos, Hans Brolsma, Gabe Bleeker, Renske Bleeker-Broos, Fokje Vonk-Talsma, Theunis A. Sikma, SijkeVisser-Bergsma, Tine Woudstra-Attema en Jikke van der Woude-van der Kooi.
Derde rij: Sake Kromkamp, Jan Visser, Gosse Visser, Grietje Dijkstra-Huismans, Sietse Bonnema, Geertje Glas-Veenstra, Douwe van der Heide, Aaltje Elzinga-Stienstra, Froukje de Roos-Dijkema, Jan Vonk en Jacob Glas.
Tweede rij: Teake van der Woude, Maaike Kromkamp-Rijpma, Hijlkje Herder-Heerma, Jan L. Dijkstra, Minke Vellinga-van der Wal, Rinze Herder, Dirk Vellinga, Gepke Westra-Bethlehem, Joeke Westra en Kornelis Westra.
Voor: Pieter K. Visser, Jacob Fennema en Siebren Woudstra.

© PGT - gepubliceerd: 2026-01-28 08:47:00

Terug naar nieuws

Bijbelleesrooster
Appostel
Kerkomroep

Blog

  • Kerkelijk Trynwâlden

    November 2026 Vrijzinnig Hervormde Vrouwenvereniging Aldtsjerk–Readtsjerk In ons kerkelijk archief was niets te vinden over…

    Lees meer