Kerkelijk Trynwâlden 180

KLIK HIER VOOR DE VORIGE AFLEVERING (179)

Kerk en school (13)

Financiële perikelen

De Christelijke school in Oentsjerk moet zich in de eerste jaren van haar bestaan grotendeels zelf financieel zien te redden. Wel betaalde het Rijk de eerste jaren een jaarlijkse vergoeding van f 7,- per kind. In 2001 ontvangt ze f 700,- voor haar 100 leerlingen, na de invoering van de nieuwe Schoolwet in 1905 komt de rijksbijdrage voor de school al boven de f 2000,-. Alle onkosten, zoals o.a. de onderhouds- en inrichtingskosten van de school moeten ze hiervan betalen. Ook de leermiddelen en salariskosten van het personeel kwamen voor hun rekening. De overige inkomsten bestaan uit de verplichte schoolgelden die de ouders van de schoolgaande kinderen moeten opbrengen en ook het contributiegeld van de leden. Het schoolgeld per leerling bedroeg 25 cent per week voor één schoolgaand kind, 20 cent voor een tweede kind, 15 cent voor een derde en 10 cent voor elke volgend kind uit hetzelfde gezin. Dit wekelijkse schoolgeld was voor veel ouders te hoog.

Het Openbaar onderwijs koste toen bijna niets, het was dan ook voor veel ouders een moeilijke keus om hun kinderen naar de Christelijke school te sturen. Voor ouders die het niet konden opbrengen was er nog wel een mogelijkheid om een bijdrage te verkrijgen uit het opgerichte suppletiefonds. Dit fonds was bedoeld als ondersteuning van kinderen wiens ouders het schoolgeld niet kunnen betalen. Een speciale commissie hield zich bezig om hiervoor geld in te zamelen. Regelmatig wordt ook de opbrengst van de Uniecollecte hiervoor gebruikt. Maar ondanks alle steunmogelijkheden blijft het voor veel ouders moeilijk om het schoolgeld op te brengen, daarom worden de wekelijkse bedragen in 1908 met 5 cent per kind verlaagd. Deze regeling blijft gehandhaafd tot 1920.

Dat de Gereformeerde kerk zich ook wel eens bemoeide met de schoolkeuze van ouders met schoolgaande kinderen, valt o.a. te lezen in een artikeltje in het boek ‘De Kerk in ’t midden’:‘In de dertiger jaren spreekt de kerk een van elders overgekomen echtpaar aan vanwege het feit dat hun drie kinderen naar de Openbare school gaan. Het blijkt dat de man, die vaste arbeider was bij een boer en in diens huis zij woonden, een contract had waarin stond dat zijn kinderen naar de Openbare school moesten. Van zijn keuze had hij spijt, maar het is om den brode gebeurd.’ Let wel: We bevinden ons dan midden in de crisisjaren, een tijd van grote werkloosheid.

Gelijkstellingswet

In 1920 komt er verandering in de financiële situatie. In dat jaar wordt het wetsontwerp over de gelijkstelling van het openbaar en christelijk onderwijs op de lagere scholen aangenomen. Door deze gelijkstelling wordt de financiële positie van de christelijke school veel beter. Er wordt nu door het Rijk veel meer vergoed, dus hoeven de ouders minder bij te dragen. Het suppletiefonds kon in dat jaar ook opgeheven worden. De maandelijkse kerkcollecte die hiervoor gebruikt werd, wordt eveneens afgeschaft. In 1919 verkreeg de school al een voorschot en in het jaar 1920 wordt in totaal f 7900,- ontvangen. Deze bedragen waren bedoeld voor de salarissen van het onderwijzend personeel. Ook de gemeente Tietjerksteradeel betaalt nu jaarlijks een vast bedrag uit per leerling, eenzelfde vergoeding als bij het openbaar onderwijs. De gemeentelijke bijdrage was o.a. bedoeld voor de leermiddelen, het schoolonderhoud, de verwarmingskosten en de verdere exploitatiekosten.

De algehele gelijkstelling komt overigens maar traag op gang, maar voor de financiële positie van de school was het een grote verbetering. Er komt nu eindelijk wat meer financiële ruimte. In 1920 wordt dan ook de slechte toestand van de schoolwoning aangepakt. Het schoolhuis wordt voor f 7500,- verbouwd door de timmerman Douwe Klompstra. Hiervoor wordt nog f 3000,- geleend tegen 5% rente. In augustus 1920 kan de nieuwe hoofdmeester Koornstra de vernieuwde woning betrekken. Vanaf 1930 worden de gemeentelijke bijdragen eens in de drie jaar verrekend, wel worden die vergoedingen steeds lager. Gelukkig kon het onderwijs in die zware crisisjaren steeds doorgaan.

Jan van der Zwaag

KLIK HIER VOOR DE VOLGENDE AFLEVERING (181)

© PGT - gepubliceerd: 2024-03-29 00:00:00

Terug naar nieuws

Bijbelleesrooster
Appostel
Kerkomroep

Blog

  • Kerkelijk Trynwâlden

    November 2026 Vrijzinnig Hervormde Vrouwenvereniging Aldtsjerk–Readtsjerk In ons kerkelijk archief was niets te vinden over…

    Lees meer